PERVIJZE - historische sprokkelingen

Emiel Mabesoone was een handelaar van Ramskapelle die in 1926 te Pervijze huwde met Renilde Coucke. Het kersverse echtpaar kwam zich vestigen te Pervijze maar reeds in 1930 verhuisden ze naar Oostvleteren. In 1939 kwamen ze echter terug te Pervijze wonen in wat nu de Pervijzestraat is, naast het gemeentehuis.

De boog moest niet altijd gespannen zijn, getuige daarvan onderstaande foto die genomen werd tijdens een excursie die ze ondernamen gedurende een reis te Lourdes.

Met dank aan hun dochter Jeanne Mabesoone die me deze foto ter beschikking stelde. 

Toen E.H. Vanderghote als nieuwe pastoor van Pervijze werd geïnstalleerd, gebeurde dit met een grootse optocht. In de krant 'De Toekomst' lezen we hierover onder andere het volgende :

'Op tweede Sinksendag had hier de plechtige aanstelling plaats van den nieuwe Pastoor... In den namiddag tegen 2 en half  uur, wachtte de stoet op de aankomst van den nieuwen Herder. Een groep ruiters met standaarddrager reed hem te gemoet tot aan 'De Snoek'. Het was rond 3 uur als we in de verte de standaard zagen aankomen.'

Wat de tekst niet vermeld  is dat de stoet voorafgegaan werd door de schoolkinderen die in optocht aan weerszijden van de straat ook naar 'De Snoek', aan het einde van de Veurnestraat trokken.

Hiervan heb ik dankzij Mevr. Andrea Ketelers een foto kunnen bekomen :

Links vooraan stapt Maria Vermeersch, daarachter achtereenvolgens Suzanne Vandeweghe, Eliane Meganck (half verborgen), Paula Goderis, Denise Vanelverdinghe. Verder zijn ze niet meer herkenbaar.

Rechts vooraan stapt Laura Markey, daarachter Alice Dobbelaere, Andrea Ketelers, Mariette Goemaere. Verder zijn ze ook hier niet meer herkenbaar.

Eugenius Opsomer die geboren was te Diksmuide in 1787 werd priester in 1813 en met zijn eerste benoeming kwam hij te Pervijze terecht als onderpastoor. Hij bleef er tot 1815. In 1821 kreeg hij zijn eerste benoeming als pastoor en werd hij te Bovekerke tewerkgesteld. Hij bleef daar tot 1824 en kwam dan opnieuw te Pervijze terecht, ditmaal als pastoor. Het zou zijn laatste verblijfplaats worden want op 6 juli 1835 overleed hij te Brugge in de Sasstraat.

Hij werd begraven te Sint Andries - Brugge en kreeg er een monumentale grafsteen tegen de linker voorzijde van de kerk. Dit grafsteen is daar nog steeds aanwezig én in goede staat.

Daarmee is dit grafsteen het oudste mij bekende van een Pervijzenaar dat ergens anders terug te vinden buiten Pervijze.

Bij het analyseren van de bevolkingsregisters van Pervijze komen af en toe nog niet gekende oud-inwoners van Pervijze aan het licht. Zo tref ik in het bevolkingsregister van 1935 tot 1945 het gezin van Leon Timmerman en Gerarda Dewitte. Leon werd in 1941 rijkswachter te Pervijze en bij zijn verhuis naar het dorp bracht hij ook zijn vier kinderen mee. Ze trokken weg van Pervijze in 1945 toen Leon werd overgeplaatst naar de rijkswachtbrigade te Klerken.

Bij het aantreffen van nieuwe inwoners, probeer ik dan telkens zoveel mogelijk informatie van hen terug te vinden en hiervoor is het internet onontbeerlijk.

De zoektocht naar dit gezin bracht aan het licht dat de zoon Bernard Timmerman (° 1938) in zijn later leven een verdienstelijk voetballer werd. Zo werd hij in 1955 op 17-jarige leeftijd speler bij AS Oostende. De beeldbank van Oostende bevat een paar foto's waarop het jonge talent te zien is. Hieronder de ploeg van AS Oostende in 1956 met onderaan rechts Bernard Timmerman.

Hij bleef speler van AS Oostende tot na het seizoen van 1968 waarna er een transfer volgde naar KSK Beveren voor één seizoen en daarna was hij nog één seizoen speler van RRC Gent Zeehaven. Alle info over zijn verder leven is steeds welkom.

Pervijze bestond vroeger voor een groot deel uit de Heerlijkheid Bercle waarvoor een groot deel eigendom was van de abdij van Eversam die zich bevond te Oudenaarde.

Het archief van deze abdij bevat een grote reeks kaarten uit lang vervlogen tijden. Eén van die kaarten geeft een plattegrond van de eigendommen van de abdij te Pervijze waaronder ook de hoeve het Blauwhuis. Dit kaartenarchief is online te raadplegen via de website van Oudenaarde (www.oudenaarde.be) --> inwoners --> vrije Tijd --> Archief --> Archieven in het stadsarchief --> Kaartenarchief abdij van Ename.

Een fragment van die kaart geeft weer hoe de dorpskern van Pervijze er uitzag in de 17° eeuw, dus meer dan 400 jaar geleden. Hieronder hoe Pervijze was in dit ver verleden :

Vanaf 10 mei gaat onze tentoonstelling 'de kleine mens in de grote oorlog' opnieuw van start. De tentoonstelling is dagelijks van 10 tot 18 uur gratis te bezoeken in het ontmoetingscentrum Ten Bercle te Pervijze. De ingang kan je vinden op het dorpsplein naast de kerk.

Er zijn enkele nieuwe borden te bezichtigen die als titel 'voor de duur van de oorlog' dragen. Hierop belichten we oudstrijders van Pervijze die in dienst waren gedurende de ganse duur van de oorlog. Hiervoor gebruiken we zoveel als mogelijk materiaal dat we aangereikt krijgen van bereidwillige mensen die we dan ook vermelden op de borden.

In de aanwezige rolkasten stellen we originele stukken voor, ook die we meestal gekregen hebben of in bruikleen kregen.

Nog een impressie van de tentoonstellingsruimte :

Alle informatie is ook terug te vinden op onze website www.pervijze.be/expo1418.

Een onderdeel van mijn onderzoek naar het verleden van Pervijze en in zijn inwoners gaat over de oud-strijders van Pervijze. Iedereen die oud-strijder is geweest en ooit te Pervijze woonde, lange of korte tijd - dat doet er niet toe - krijgt een pagina op mijn website bij het onderdeel 'oud-strijders'.

Om dit onderzoek grondig te kunnen doen is het absoluut noodzakelijk dat ik hiervoor hun militaire dossier raadpleeg. In de loop van afgelopen maand heb ik dit dan ook gedaan en ik wil niet nalaten de lezer te laten weten waar hij/zij hiervoor terecht kan.

We moeten de oud-strijders verdelen in twee groepen: deze die geboren zijn voor 1889 en deze die geboren zijn vanaf 1889 want beide groepen zijn te raadplegen op een andere locatie.

Eerst de personen die geboren zijn voor 1889: daarvoor kan men terecht in het Documentatiecentrum van het Leger, onderdeel van het Koninklijk Legermuseum, gelegen in het Jubelpark te Brussel. Het documentatiecentrum is geopend van 8u30 tot 12u en van 13u tot 16u30, gesloten op maandag. De werking is een beetje te vergelijken met een Rijksarchief: vragen wat je nodig hebt en op bepaalde tijdstippen worden de gevraagde stukken ter beschikking gesteld. Moet je meerdere dossiers hebben, kan je eventueel vooraf afspraken maken. Bij aanvraag worden ook dossiers gekopieerd en mits betaling opgestuurd.

Voor de personen die geboren zijn vanaf 1889: daarvoor kan men terecht in het Kwartier Koningin Elisabeth (achterkant NAVO) te Evere. Het adres is Eversestraat 1 te Evere. Je neemt de laatste ingang in deze straat en na aanmelding en het afgeven van je identiteitskaart kan je het domein oprijden naar blok 6C. Dossiers worden op aanvraag reeds klaargelegd, aantal onbeperkt zoals ikzelf heb mogen ervaren. Op aanvraag worden ook de belangrijkste documenten van een dossier ingescand en doorgemaild, gratis.

In beide instanties is het mogelijk digitale foto’s te nemen, zonder beperking.

Ik moet in ieder geval beide instanties dankbaar zijn voor hun medewerking want na twee bezoeken in Evere en één bezoek aan het documentatiecentrum in het Jubelpark, heb ik meer dan 200 dossiers kunnen doornemen en heb ik dus alles wat ik nodig heb.

Raar maar waar, het Staatsblad is niet alleen een samenraapsel van gortdroge wetteksten maar kan ook gegevens opleveren over je familie. Zie onderstaand voorbeeld uit het Staatsblad van 04/09/1842.

Vanaf 10 mei zijn we er opnieuw met onze tentoonstelling 'De kleine mens in de grote oorlog', reeds voor de vijfde maal op rij.

Het geheel gaat opnieuw door te Pervijze in het Ontmoetingscentrum Ten Bercle, iedere dag van 10u tot 18u gedurende de periode van 10 mei tot en met 11 november. Zoals altijd is de ingang volledig gratis.

Alle info hieromtrent is terug te vinden op onze begeleidende website www.pervijze.be/expo1418 die onlangs in een nieuw kleedje werd gestoken.

Dit jaar focussen we ons naast de tentoonstelling ook op de alle inwoners van Pervijze die oudstrijder geweest zijn en dat zijn er heel wat, reeds meer dan 200 zijn er gekend (zowel voor WO I als voor WO II). We doen een speciale oproep aan familieleden van oudstrijders vermeld in ons overzicht (zie hiervoor www.pervijze.be - rubriek oudstrijders) om contact met ons op te nemen als ze ons kunnen helpen bij het vervolledigen van de webpagina van hun familielid. Hiervoor kunnen we zowel informatie als documentatie (foto's ...) gebruiken.


Iedereen welkom !

Herman Declerck

Onlangs werd me een probleem aangereikt door Dhr Henk Jager uit Nederland die goede contacten heeft met dhr Walter Goemaere van Stuivekenskerke. Zijn intrigerende vraag was de volgende.

Ongeveer 20 jaar geleden werd op een akker van Dhr Goemaere een ivoren medaillon gevonden waarvan afbeelding hierna :

Op de ene zijde staat te lezen 'Regiment des Grenadiers Roose H L 38790' en op de andere zijde 'Lampernisse' en nog iets onleesbaar.

Vooraleer me te contacteren had Dhr Jager reeds kunnen ontdekken dat het hier gaat over Henri Roose, afkomstig van Alveringem waar hij geboren was op 03/01/1873 als zoon van Franciscus en Naitiez Maria.

In 1893 was hij soldaat geweest bij het Regiment van de Grenadiers voor ongeveer 3 jaar. Meer was er nog niet aan het licht gekomen en werd ik ingeschakeld met als resultaat wat hierna volgt.

Zijn ouders kwamen te Lampernisse wonen en op 11/03/1897 huwde Henri met een jongedame van Pervijze, Ludovica Vermote. Hun huwelijk was echter van zeer korte duur want reeds op 12/02/1898 overleed zij. Henri trok daarna waarschijnlijk terug in bij zijn ouders te Lampernisse.

Nu stelde de vraag zich : hoe komt die medaillon daar terecht waar die 20 jaar geleden gevonden werd, namelijk op een veld waar in oktober 1914 de IJzerslag werd uitgevochten en waar ook de Grenadiers aan meededen ? We stelden ons de vraag : had Henri bij het naderen van het oorlogsgeweld zich vrijwillig gemeld en had hij meegevochten en was hij gesneuveld ?

Verdere opzoekingen en navraag bij het militair archief leerden me dat hij in ieder geval niet gekend was als gesneuveld en dat er ook geen militair dossier van tijdens de oorlog beschikbaar is. Op die manier schoot het natuurlijk niet op.

Dan maar de vraag gesteld in de yahoogroep West Vlaanderen van de VVF of iemand hier raad mee wist. 's Anderendaags reeds kreeg ik een verlossend antwoord van mijn goede vriend Joeri Stekelorum van de VVF Westkust : in hun verzameling zit het doodsprentje van Henri Roose en van zijn echtgenote, zijn tweede dus. Hij is overleden te Lampernisse in 1957 en zijn echtgenote eveneens te Lampernisse in 1947. Hij is dus allesbehalve gesneuveld tijdens de oorlog en de vraag blijft natuurlijk hoe die medaillon daar terecht is gekomen, en vraag waar waarschijnlijk nooit een antwoord op zal komen.

Nu stelt zich echter een andere vraag. Bij zijn overlijden had Henri Roose twee dochters : één was kloosterlinge, de andere, Marie Roose, was gehuwd met Charles Lenaers. Nu zou ik graag te weten komen waar dit echtpaar terechtgekomen is. Leven ze nog, hebben ze afstammelingen ? Wie hierop kan antwoorden, neem zeker contact met me op want het is de bedoeling deze medaillon terug te schenken aan een rechtstreekse afstammeling van Henri Roose en zijn tweede echtgenote Rosalie Massenhove.

In mijn gegevensbestand van inwoners van Pervijze zitten er heel wat waarvan ik weet dat ze woonden te Pervijze, gedurende korte of langere tijd, maar na hun verhuis naar andere oorden ben ik hun spoor bijster.

 Om hieraan te verhelpen heb ik op de website een lijst gezet van deze personen met de vraag of er geen bekenden tussen zitten. Ondertussen heb ik al resultaat hiervan en kon ik de lijst al een heel klein beetje inkorten. Er staan er echter nog meer dan genoeg op ondanks het feit dat ik me beperk tot degenen die geboren werden tussen 1880 en 1920.

Misschien staan er personen op waarvan u weet waar ze naartoe getrokken zijn, waar ze overleden zijn, …, gelijk welke informatie kan nuttig zijn. Laat het me weten.

Je kan de lijst hier doorbladeren.

Vorige week vrijdag, amper twee weken voor het opnieuw sluiten van de tentoonstelling 'De kleine mens in de Grote Oorlog' te Pervijze, hebben we internationaal bezoek over de vloer gekregen.

Eerst een kleine voorgeschiedenis : een paar maanden terug is in Groot Brittannië het boek 'Elsie and Mairie go to war' van Diane Atkinson verschenen. In dit boek kan je lezen hoe de verpleegsters Elsie Knocker en Mairie Chisholm gedurende de oorlog 14-18 lange tijd vlakbij de frontlijn te Pervijze verbleven om er de Belgische soldaten te verzorgen. Ze vertoefden op drie verschillende locaties waaronder de meest gekende, een kelder op amper 50 meter van de spoorweg die de scheiding vormde tussen Belgen en Duitsers.

Diane Atkinson was vorige week vrijdag en zaterdag als begeleidster van 35 Amerikaanse studenten voor twee dagen in België en ik heb haar kunnen contacteren zodat ze ook Pervijze aandeden. Ik ben kunnen tussenkomen bij de eigenaar van het zgn 'cellar house' (huis met de kelder) zodat ze deze mochten bezoeken.

Vrijdagnamiddag is het ganse gezelschap dus neergestreken in Pervijze voor een bezoek aan de kelder en een bezoek aan de tentoonstelling.

Hieronder een groepsfoto van het gezelschap met mezelf (uiterst rechts).

De tentoonstelling is nog open tot en met 11 november !

Afgelopen weekend gebeurde er een grote update aan de website van Pervijze. Naast enkele nieuwe onderdelen in wording is er nu ook nog meer de mogelijkheid van scans of kopies van documenten te bekomen uit mijn rijkgevulde archief. Een overzicht :

De lijst van mijn 2.616 doodsprentjes : www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstdoodsprent.pdf

De lijst van mijn 849 doodsbrieven : www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstdoodsbrief.pdf

De lijst van mijn 980 foto's van grafzerken : www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstgrafzerk.pdf

De lijst van mijn 2.345 krantenknipsels : www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstknipsel.pdf

De lijst van mijn 3.207 doodsprentjes van gesneuvelden uit WO I : www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstgesneuveld.pdf

Tot slot de lijst met het aantal keer dat een familienaam voorkomt in mijn database, er kan een print bekomen worden met alle informatie die ik heb over een bepaalde familienaam : www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstfamilienamen.pdf

Alle documentatie kan vrijblijvend bekomen worden maar wie me iets aanvullend over Pervijze en zijn inwoners kan bezorgen, kan rekenen op mijn dankbaarheid.

Op het kerkhof van Pervijze liggen momenteel bijna 1.000 personen begraven. Iemand terug vinden vergt natuurlijk heel wat zoekwerk. Om dit zoekwerk te vermijden - zowel voor mezelf als voor anderen - heb ik het volledige kerkhof geïnventariseerd en van ieder graf een digitale foto genomen. Op de bijgaande lijst staan alle begraven personen vermeld met de plaats van het graf. Plaatsen aangeduid met 'L' zijn te vinden aan het linkse kant van het kerkhof, gezien van de hoofdingang. 'R' is rechts terug te vinden. 'U' is een urne.

Een voorbeeld : R04/07 is het zevende graf van de vierde rij aan de rechterzijde. Het tellen begint telkens aan de wegel naar de hoofdingang van de kerk.

De lijst : www.pervijze.be/blog/plaats_kerkhof.pdf

Foto's kunnen op eenvoudige aanvraag bekomen worden.

Het overzicht van mijn collectie bidprentjes van gesneuvelden uit WO I werd bijgewerkt. De teller staat reeds op 3.202 en nog steeds kan op eenvoudig verzoek een kopie bekomen worden van één of meerdere gewenste doodsprentjes. Wie weet kan de vragen mij als tegenprestatie ook iets bezorgen, deze vraag zal ik wel stellen. Ik kan op eenvoudig verzoek ook altijd zelf een selectie maken als de vrager het niet ziet zitten om gans de lijst te doorzoeken naar bijvoorbeeld alle beschikbare gesneuvelden van één gemeente.

De lijst is te vinden op http://www.pervijze.be/docuaanvraag/lijstdpgesneuveld.pdf .

Bij het lezen van een overlijdensakte komen we de administratieve gegevens van de persoon/personen in kwestie te weten maar om meer te weten komen dan dit, moet er al een beetje geluk aan te pas komen.

Zo lees ik in de burgerlijke stand van Pervijze over het overlijden van de bijna negenjarige Joanna Maria De Clercq. Zij was geboren te Rosendaël in Frankrijk en dochter van Karolus en Susanna Decap, beiden gedomicilieerd te Coudekerque Branche, eveneens in Frankrijk, maar verblijvend in Pervijze. Zij overleed te Pervijze op 21 februari 1891. Over de oorzaak of omstandigheden van het overlijden van dit kind hebben we in normale omstandigheden het raden naar. Hier echter niet.

Een krantenknipsel uit de Oostvlaamse krant 'De Denderbode' van 05 maart 1891 brengt hierover meer duidelijkheid.

Zo zie je maar dat genealogie meer kan zijn dan een droge opsomming van namen en data.

Onlangs werden door de stad Aalst een hele collectie kranten digitaal ter beschikking gesteld van de internetsurfer. Dit alles is te vinden op http://aalst.courant.nu/.

Dankbaar heb ik van deze mogelijkheid reeds gebruik gemaakt en er tal van artikels gevonden die betrekking hebben op Pervijze. Een voorbeeld hierna. Dit artikel komt uit de Denderbode van 11/03/1866.

Dit artikel werd in 2010 door de heemkring van Pervijze gebruikt met als enige vermelding 'uit ons krantenarchief', zonder enige bron te vermelden en eveneens zonder enige duiding erbij te geven.

Dit vraagt natuurlijk naar meer duidelijkheid over wie het hier gaat in dit artikel.

Opzoekingen leverden het volgende op. De twee hoofdpersonages zijn als slachtoffer de weduwe Vandecasteele die 65 jaar is en als dader L. Decat die 32 jaar is.

We beginnen bij L. Decat omdat hij de gemakkelijkste was om terug te vinden. Als ik er mijn inwonersbestand op nasla kom ik uit bij Leonard Decat, geboren in Schore en 1835 en zoon van Frans Decat en Barbara Lowijs. De weduwe Vandecasteele terugvinden was een ander paar mouwen. Gezien de gewoonte van die tijd van de vrouw aan te duiden met de naam van haar man, dus een overleden Vandecasteele, was het zaak die terug te vinden. Daarenboven moest er familieverband zijn tussen beiden. Als ik mijn inwonersbestand verder doorsnuister bemerkte ik dat Frans Decat en Barbara Lowijs nog een zoon hadden - August Decat - die gehuwd was met Louise Vandecasteele. Zo komen we reeds aan een familieverband Decat-Vandecasteele. Verdere uitspitting hiervan levert op dat Louise Vandecasteele de dochter was van Joseph Vandecasteele die gehuwd was met Isabelle Ketelers. Joseph had op zijn beurt een broer Louis Vandecasteele die gehuwd was met Henrica Dehaese. Deze Louis was overleden te Pervijze in  1850 en dus was zijn echtgenote in 1866 ofwel hertrouwd ofwel nog weduwe. Henrica Dehaese hertrouwde echter niet, haar huwelijk met Vandecasteele was trouwens al haar tweede huwelijk. Zij was echter geboren te Stuivekenskerke in 1802 wat ongeveer overeenkomt met de opgegeven leeftijd van 65 jaar in 1866. Wat meer is : in april 1867 is ze overleden. Misschien aan de gevolgen van wat haar overkwam in maart van het voorgaande jaar. Waarschijnlijk kwam ze de moordpoging nooit meer te boven.

Wat de dader betreft kan ik nog vermelden dat hij er beter vanaf kwam want zijn 'vlagen van krankzinnigheyd' zoals vermeld in het krantenknipsel zullen tijdens zijn gevangenisstraf die hij waarschijnlijk kreeg, overgegaan zijn of werd hij enige tijd geïnterneerd. Niet verantwoordelijk voor zijn daden? Feit is dat hij in 1870 huwde en in 1904 te Pervijze overleden is.

Vanaf 10 mei zijn we er terug, reeds voor de vierde maal op rij. Daar we het bezoekersaantal vorig jaar spectaculair hebben zien toenemen, wilden we er graag nog een jaartje bij doen.

Na enkele maanden van stille voorbereiding is de tentoonstelling opnieuw dagelijk geopend in het Ontmoetingscentrum Ten Bercle op de dorpplaats te Pervijze, telkens doorlopend van 10u tot 18u.

Zoals steeds is de toegang gratis en liggen er formulieren klaar voor wie vragen, verzoeken of opmerkingen heeft. Die kunnen gepost worden in de daartoe beschikbare brievenbus. Ook de bijgewerkte lijst van de gesneuvelden op het grondgebied van Groot-Pervijze is opnieuw beschikbaar. Deze lijst bevat ondertussen meer dan 3.000 namen.

Voor alle verdere informatie aangaande de tentoonstelling is onze website www.pervijze.be/expo1418 nog steeds te vinden op het wereldwijde net. Bekijk zeker eens het onderdeel ‘sporen van het oorlogsverleden’ waar we alle overblijfselen van de oorlog in Pervijze en deelgemeenten (Stuivekenskerke, Oostkerke en Lampernisse) op een rijtje zetten. Het geheel kan gemakkelijk per fiets of met de wagen bezocht worden, een ideale uitstap en eventueel te combineren met andere toeristische hoogtepunten van de streek zoals bijvoorbeeld de Dodengang en de IJzertoren te Diksmuide. Op de website is nu ook een pagina voorzien waar we een oproep doen naar familieleden van 50 oudstrijders van Pervijze waarvan we nog bijna geen gegevens hebben.

Enkele aanpassingen die gebeurden aan de tentoonstelling : er werd een groot nieuw bord gemaakt dat het overstroomde gebied tussen spoorweg en IJzer moet visualiseren, er zijn nieuwe borden over enkele facetten van de oorlog te Stuivekenskerke, Oostkerke en Lampernisse waar we onder andere nader ingaan op de slag bij Reigersvliet, pater Martial Lekeux, de verbandpost Lettenburg en andere… We laten ons licht schijnen op soldaat Brans die in 1975 werd opgegraven en geïdentificeerd te Stuivekenskerke en herbegraven te Genk.

Tot slot houden we een plaatsje vrij voor recente aanwinsten. Op die manier willen we de bezoekers stimuleren om ons reeds uitgebreide archief verder te helpen uitbouwen. We zijn nu al in het bezit van een indrukwekkende databank over de gesneuvelden op het grondgebied en over de oudstrijders van Pervijze. Ook ons fotoarchief bevat unieke stukken die we graag ter beschikking stellen aan wie er iets van kan gebruiken want ons motto is ‘we zijn er om elkaar te helpen’.

Wie de tentoonstelling nog nooit bezocht heeft, kunnen we alleen maar de goede raad geven van dit zeker eens te doen want iedere jaargang kan de laatste zijn.

Misschien tot binnenkort,

De inrichters Herman Declerck en Roger Riekaert

Voor de soldaten aan het front werden waar mogelijk kerkelijke erediensten gehouden. Waar dit niet meer kon gebeuren in een plaatselijke kerk, diende de mis te worden opgedragen in openlucht. De kerk van Pervijze was met de grond gelijk gemaakt en daarenboven was het dorpscentrum van Pervijze veel te gevaarlijk. Daarom werd de mis gedaan iets verder van het front, de omgeving van Rousdamme zal hiervoor meer geschikt geweest zijn.

Onderstaande foto uit de nalatenschap van een Pervijzenaar toont een foto van dergelijke mis. We zien de soldaten die hun opwachting gemaakt hebben in een weiland terwijl de priester aan een primitief altaar met zijn rug naar hen staat, geflankeerd door twee soldaat-misdienaars.

Onlangs kreeg ik onderstaande foto in mijn bezit (met dank aan Johny Vanheste - Koksijde) waarop op de keerzijde enkel staat 'Zwaenepoel Pervijze'. Voor mij is dit voldoende om een poging te doen tot identificatie van de afgebeelde personen.

Eerst vroeg ik me af waar deze foto in Pervijze werd genomen. Het is duidelijk dat er werd geposeerd in de achtertuin van een herenhuis met aan de ene zijde een lage woning en aan de andere zijde een bijna even hoge woning maar met waarschijnlijk een inrit tussen.

Aan de hand van mijn zeer uitgebreide collectie fotomateriaal en met de kennis dat deze foto zo goed als zeker werd genomen voor Wereldoorlog I, doorbladerde ik mijn fotoalbums en na enige tijd had ik prijs. De woning in kwestie stond in de Pervijzestraat ongeveer aan de overkant van wat vroeger het kerkhof van Sint Catharina was, nu het kastanjeplein. Dit gaf me ook zekerheid over het adres dat ongeveer Dorpplaats 70 moest zijn.

De volgende stap was de Zwaenepoels opsporen in mijn database. Veel mogelijke kandidaten waren er niet en uiteindelijk kwam ik terecht bij Lodewijk en Polydoor Zwaenepoel. Deze twee ongehuwde broers kwamen in 1909 van Leffinge naar Pervijze wonen in de Dorpplaats 69. Ze waren de zonen van Frans en Seraphina Stoens. Lodewijk was geboren te Leffinge in 1861 (links op de foto) en Polydoor eveneens te Leffinge in 1869 (midden). Dan bleef er nog de dame rechts op de foto over. Niet moeilijk te identificeren want samen met Lodewijk en Polydoor Zwaenepoel, kwam ook Honorina Ester op het zelfde adres inwonen als dienstmeid. Zij was geboren te Leke in 1875.

Zo is het mysterie volledig opgelost en heb ik weer een beeld van enkele vergeten Pervijzenaars.

Foto's van Pervijze en zijn inwoners zijn altijd welkom.

In mijn onderzoek naar de gesneuvelden op het grondgebied van Pervijze en deelgemeenten Stuivekenskerke, Oostkerke en Lampernisse, vormen de lokale oorlogsmonumenten ook een bron van documentatie. Het is tenslotte de bedoeling van de gesneuvelden in mijn database een tastbare herinnering terug te vinden.

Zo ben ik recent gewezen op een website die een schat aan foto's van oorlogsmonumenten bevat, de site is te vinden op http://www.bel-memorial.be.

Wie me aan een foto van het oorlogsmonument van uw eigen woonplaats kan helpen, doet me daar een groot plezier mee. Ik vraag enkel dat de namen van de gesneuvelden op het monument op de foto goed leesbaar zijn. Informeer bij me of ik al een foto van uw plaatselijk monument heb.

Tijdens de IJzerslag werden de Fransen te hulp geroepen en leverden zij aan de zijde van hun Belgische wapenbroeders strijd tegen de Duitsers die toen al de Tervatebocht te Stuivekenskerke hadden kunnen veroveren.

Recent werden de regimentsboeken van verschillende Franse eenheden online gezet en op die manier werd het mogelijk de Franse bijdrage aan het halthouden van de Duitsers nader te bestuderen.

Deze nieuwe bron van informatie is te consulteren op de website van de Franse overheid 'Mémoires des Hommes" waar ook fiches van de Franse gesneuvelden te raadplegen zijn (nog een bron voor mijn onderzoek). Het adres van deze website is : http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/. Klik vervolgens op 'Première Guerre Mondiale' waarna u de opties 'gesneuvelden' en 'regimentsboeken' krijgt. Van beide is het mogelijk de afbeelden te downloaden en meer nog, deze zijn van een onberispelijke kwaliteit.

Een randbemerking : waren ze in België ook al maar zover met het digitaliseren van bepaalde archieven ...

Met de herdenking van de Wapenstilstand voor de deur, is dit het gepaste ogenblik om nog eens iets te publiceren over Pervijze tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Onderstaand artikel verscheen op 3 juni 1915 in de Leeuwarder Courant :

Op 17 februari 1836 gebeurde in het gemeentehuis van Pervijze een niet alledaagse aangifte van een overlijden.

De 44-jarige schipper Jan Segers, zonder vaste verblijfplaats kwam er aangifte doen van het overlijden van zijn dochtertje Maria Ludovica. Het meisje was overleden op het schip van haar vader dat aangemeerd lag op de ‘Yzerenvaert’ (De IJzer) bij Schoorbakke. Ze was ongeveer in mei 1834 geboren te Diksmuide als dochter van Jan Segers, die geboren was in het Oostvlaamse Bazel. Zijn echtgenote was Anna Jacoba Blyvaert.

Het uitspitten van het leven van een schipper zal zelden van een leien dakje lopen. De geboorte van hun kinderen werd aangegeven in de plaats waar het schip lag op het ogenblik van de geboorte, hiervan werden waarschijnlijk meestal geen uittreksels overgemaakt aan de gemeente waar de ouders ingeschreven waren, zie hierboven waar voor de vader genoteerd werd dat er geen vaste verblijfplaats was. Enkel bij toeval of met hulp van buitenaf kunnen de kinderen weergevonden worden en kan zo min of meer gereconstrueerd worden waar de binnenwateren de schipper brachten.

Zo kan ik hiervan een voorbeeld aanhalen van een schipper van Pervijze, Henri Carron, geboren in Pervijze in 1799 en er in 1829 gehuwd met Maria Theresia Gisquiere. In 1830 werd een kind geboren in Warhem (F), in 1835 vinden we een geboorte terug in Westende, in 1839 lag het schip aangemeerd in Duinkerke, in 1841 te Leuven en in 1843 opnieuw te Duinkerke. Het zou me sterk verwonderen moesten daarmee alle kinderen gekend zijn.

Onze permanente en gratis toegankelijke tentoonstelling te Pervijze 'De kleine mens in de grote oorlog' loopt nog tot en met 11 november. Wie dus nog een bezoekje wil brengen heeft hiertoe nog de kans.

Ondertussen stelde zich de vraag : doen we er volgend jaar nog een editie bij ? We hebben lang getwijfeld want tenslotte zijn we slechts met twee personen die voor alles instaan. Ikzelf ben er volgend jaar 50 en mijn collega wordt er 73. Vooral voor mijn collega beginnen de jaren te wegen. De grote toename van bezoekers dit jaar en de vele positieve reacties hebben ons beiden echter terug over de streep getrokken. We doen er nog een jaartje bij. Als dat geen goed nieuws is !

We zullen opnieuw proberen van vernieuwend en verrassend te werken. Via alle mogelijke media zullen we de wereld ten gepaste tijde op de hoogte brengen. U kan ook alle informatie vinden op onze website www.pervijze.be/expo1418.

Herman Declerck en Roger Riekaert

In 1926 vertrok Achiel Devlamynck met zijn echtgenote Maria Vandenbussche en zoon Florent (toen 6 jaar) naar Canada om er een nieuw leven op te bouwen. Ze beproefden hun geluk in de tabaksteelt en na het overlijden van Achiel in 1949 stond zijn zoon klaar om de fakkel over te nemen. Ondertussen was hij gehuwd met Gabrielle Lisabeth van Zarren.

Onderstaande foto werd genomen in 1954 : Florent staat uiterst links en de twee kleine meisjes zijn zijn dochtertjes. De rest van het gezelschap zijn helpers en buurmeisjes. Ze zijn bezig met het opbinden van de tabaksbladeren aan houten latten om dan te orden opgehangen in drooghuizen. Florent en Gabrielle wonen momenteel in Simcoe-Canada.

Jaren geleden consulteerde ik de inventaris - uitgebracht in 1927 - van Henri De Vocht waarin de inschrijvingsregisters van de studenten van de universiteit van Leuven werden geregistreerd. Daarin vond ik een inwoner van Pervijze die in 1524 zich inschreef als student.

Nu staan deze originele inschrijvingsregisters digitaal online op het internet. Je kan ze vinden op

Henricus De Lanter van Pervise wordt hiermee de vroegst bekende student aan de gekende universiteit van Leuven.

Dit weekend is het kermis te Pervijze. Dat dit gebeuren plaatsgrijpt tijdens het eerste weekend van september is al een oud gebruik zoals mag blijken uit onderstaand krantenknipsel uit 'Het Handelsblad der Kust' van 01/09/1945. Het programma van de eerste naoorlogse kermis te Pervijze.

Recent nam ik het verstandige besluit eens de militieregisters van Pervijze naderbij te bekijken. Deze kunnen geconsulteerd worden in het Provinciaal Archief te Brugge (Gistelsesteenweg 528 te Sint Andries). Vroeger bevonden deze registers zich in het Rijksarchief. Voor het ogenblik is men volop bezig met het digitaliseren van deze registers wat voor de onderzoeker een enorm voordeel is. Ieder register is raadpleegbaar als PDF- document. Voor de gedigitaliseerde registers is er geen administratieve rompslomp in de vorm van aanvraagfiches invullen en is er dus ook geen wachttijd terwijl het register moet opgehaald worden uit het magazijn. Simpelweg opzoeken aan de computer en consulteren.

Voor Pervijze zijn er reeds gedigitaliseerde registers beschikbaar vanaf 1813 tot 1865. Hoe het met andere Westvlaamse gemeenten gesteld is moet ter plaatse gevraagd worden.

Welke gegevens zijn er terug te vinden in die registers ? De miliciens zijn per jaar en per gemeente opgenomen in telkens een apart register met vermelding van de naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, naam van de ouders, beroep van de milicien en van zijn ouders of eventueel aanduiding of de ouders reeds overleden zijn. Dan volgt er een fysieke beschrijving van de milicien met zijn lengte en de kenmerken van zijn gezicht (haar, ogen, oren, neus, kin, …). Als er een vraag tot vrijstelling of afkeuring van militaire dienst werd ingediend, dan staat deze beschreven met daarna ook het genomen besluit. Dat besluit kon een voorlopige vrijstelling zijn, een definitieve vrijstelling, een afkeuring voor de dienst of tenslotte een goedkeuring voor de dienst. Naast al deze gegevens kan het ook gebeuren dan genoteerd staat waar de milicien als soldaat terechtkwam.

De lezer kan begrijpen dat deze militieregisters een interessante bron kunnen zijn voor de genealoog : wie wil niet weten hoe groot zijn voorvader was en hoe hij er fysiek uitzag? Beperk u bij uw opzoekingen voor de 18^de eeuw dus niet tot de registers van de Burgerlijke Stand maar neem ook eens de militieregisters onder de loupe.

Begin augustus werden in het fort van Loncin 25 Belgische militairen opgegraven waarvan er 4 konden worden geïdentificeerd. Ze werden op 15 augustus ll. plechtig begraven maar naar aanleiding hiervan werd er in verschillende kranten (De Morgen, De Standaard,…) geschreven dat het reeds sedert 1952 geleden was dat een identificatie en herbegrafenis van Belgische gesneuvelden uit WO I gebeurde. Waar ze dat jaartal halen is me niet bekend maar waar ik wel zeker van ben is dat dit recenter nog gebeurde.

Zo werden in 1975 te Stuivekenskerke twee geraamten opgegraven waarvan er één kon worden geïdentificeerd waarna een begrafenis plaatsgreep enkele weken nadien.

Op 6 oktober 1975 gebeurden te Stuivekenskerke - deelgemeente van Pervijze - graafwerken voor het aanleggen van een waterleiding. Hierbij kwamen de stoffelijke resten boven van twee soldaten. Eén van hen droeg nog zijn naamplaatje zodat het een koud kunstje was hem te identificeren. Het bleek Joannes Brans te zijn, geboren te Genk op 27/08/1888. Volgens de gegevens die ik over hem heb in mijn database van gesneuvelden op het grondgebied van Pervijze en deelgemeenten en volgens zijn doodsprentje sneuvelde Joannes Brans te Stuivekenskerke op 22/10/1914. Hij was soldaat bij het 1° Regiment Karabiniers. Waar zijn lijk exact werd opgegraven te Stuivekenskerke is nog niet bekend en misschien te achterhalen in het gemeentearchief van Pervijze.

Na opgraving en identificatie nam het gemeentebestuur van Pervijze op 09 oktober contact op met het gemeentebestuur van de stad Genk want er moesten stappen ondernomen worden om soldaat Brans te begraven, ofwel te Pervijze, ofwel te Genk.

Genk nam vervolgens op 17 oktober contact op met een neef van de gesneuvelde met de vraag een beslissing hieromtrent te nemen. De familie Brans nam de beslissing Joannes te laten begraven in Genk wat gebeurde op 30 oktober 1975.

Eigenaardig echter : op het grafzerk werd ‘06/10/1975’ aangebracht als overlijdensdatum.

Luc Klaps van Genk die me de briefwisseling bezorgde tussen Pervijze en Genk, laat weten dat de dienst Burgerlijke Stand van de stad Genk bereid is om voor een nieuwe naamplaat op het graf van Joannes Brans te zorgen als de juiste overlijdensdatum van de gesneuvelde bekend is. Het militair dossier zou hier duidelijkheid over kunnen geven. Het zou een mooi gebaar zijn indien heemkring Heidebloemke van Genk kan zorgen voor een plechtige kransneerlegging op 11 november 2008 als de nieuwe grafplaat is geplaatst. De Heemkring heeft trouwens al aandacht besteed aan de opgraving en begrafenis van Joannes Brans in hun eerste tijdschrift van de jaargang 1976. Luc zal hier verder voor tussenkomen en ons op de hoogte houden van de evolutie van dit dossier.

Kort voor 11 november 2008 werd uiteindelijk een nieuw plaatje bevestigd aan het grafzerk van Joannes Brans en op 11 november werd door de heemkundige kring van Genk een korte plechtigheid met bloemneerlegging gehouden aan het graf.